fashion img

Đề tài nghiên cứu cơ sở khoa học và pháp lý cho việc xác lập, bảo tồn, sử dụng hợp lý di sản địa chất, công viên địa chất ở Việt Nam

Chủ nhiệm: TS. Nguyễn Đại Trung

 

TÓM TẮT

Ngày 03 tháng 10 năm 2010, tại đảo Lesvos, Hy Lạp, ở phiên tổng kết của Hội thảo quốc tế của mạng lưới công viên địa chất Châu Âu, Cao nguyên đá Đồng Văn đã được mạng lưới công viên địa chất toàn cầu thuộc Tổ chức Khoa học-Văn hóa và Giáo dục Liên hợp quốc công nhận là công viên địa chất Toàn cầu. Đây là công viên địa chất toàn cầu đầu tiên của Việt Nam và là công viên địa chất toàn cầu thứ năm của khu vực Đông Nam Á-Thái Bình Dương. Để có được kết quả này, Ủy ban Nhân dân tỉnh Hà Giang đã phối hợp với Ủy ban Khoa học-Văn hóa và Giáo dục Việt Nam và Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản nghiên cứu xây dựng những cơ sở khoa học tự nhiên và xã hội cũng như những văn bản pháp lý cho hồ sơ xin gia nhập mạng lưới công viên địa chất toàn cầu và hoàn thiện các hướng dẫn xây dựng công viên địa chất do mạng lưới công viên địa chất toàn cầu đưa ra. Những kết quả thu được từ việc xây dựng những cơ sở khoa học và pháp lý trong tiến trình xây dựng và thành lập công viên địa chất cao nguyên đá Đồng Văn  là những cơ sở khoa học cơ bản cũng như văn bản pháp lý chủ yếu cho việc nghiên cứu xây dựng quy trình thành lập công viên địa chất ở Việt Nam.

Đồng thời để nâng cao năng lực điều tra cơ bản địa chất, khoáng sản, đánh giá giá trị kinh tế khoáng sản và bảo tồn di sản địa chất phục vụ phát triển bền vững đất nước giai đoạn 2010-2015, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã cho phép  Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản và TS. Nguyễn Đại Trung thực hiện đề tài Khoa học Công nghệ cấp Bộ mang mã số TNMT.03.11 “Nghiên cứu cơ sở khoa học và pháp lý cho việc xác lập, bảo tồn, sử dụng hợp lý di sản địa chất, công viên địa chất ở Việt Nam” nhằm mục tiêu:

- Xây dựng cơ sở khoa học và pháp lý để xác lập, bảo tồn sử dụng hợp lý di sản địa chất và công viên địa chất Việt Nam.

- Xây dựng quy trình thành lập công viên địa chất ở Việt Nam.

Nội dung nghiên cứu của đề tài bao gồm:

- Cơ sở khoa học cho việc xác lập các di sản địa chất và công viên địa chất Việt Nam.

- Cơ sở khoa học và pháp lý cho việc bảo tồn các di sản địa chất Việt Nam qua ví dụ xây dựng những cơ sở khoa học và pháp lý để thành lập công viên địa chất cao nguyên đá Đồng Văn và dự thảo quy trình thành lập công viên địa chất Việt Nam.

- Sử dụng hợp lý các di sản địa chất và công viên địa chất Việt Nam.

Để đạt được mục tiêu và những nội dung nghiên cứu theo đúng tiến độ trong thời gian hai năm, đề tài đã áp dụng các phương pháp nghiên cứu sau: +) Thu thập, tổng hợp, phân tích và xử lí tài liệu; +) Thu thập thông tin và điều tra xã hội học; +) Khảo sát thực địa; +) Chuyên gia; +) Ứng dụng công nghệ thông tin; +) Xác định, phân loại, đánh giá di sản địa chất và công viên địa chất.

Một số kết quả chính của đề tài bao gồm:

- Đã tham khảo tổng hợp, áp dụng các tiêu chí khoa học do mạng lưới công viên địa chất toàn cầu, tổ chức bảo tồn thiên nhiên thế giới và các nghiên cứu về di sản địa chất và công viên địa chất đã có ở Việt Nam để xây dựng các bảng xác định, phân loại và đánh giá các di sản địa chất và công viên địa chất ở Việt Nam.

- Đã nghiên cứu bổ sung các đặc điểm về địa chất và tính đa dạng địa chất ở công viên địa chất cao nguyên đá Đồng Văn. 184 điểm di sản địa chất và 33 điểm di sản văn hóa, lịch sử, kiến trúc nghệ thuật, đa dạng sinh học đã được nghiên cứu và thể hiện trên bản đồ phân bố di sản địa chất  công viên địa chất cao nguyên đá Đồng Văn. 36 cụm di sản địa chất với các tuyến du lịch sinh thái địa chất bao gồm di sản địa chất và di sản khác được thể hiện ở bản đồ định hướng sử dụng di sản địa chất ở công viên địa chất cao nguyên đá Đồng Văn. 84 mẫu phiếu điều tra thu thập thông tin để đánh giá các di sản địa chất theo sáu tiêu chí và cho công viên địa chất theo năm tiêu chí đã được thử nghiệm ở Ban quản lý công viên địa chất cao nguyên đá Đồng.  

- Đã giới thiệu tiến trình xây dựng công viên địa chất cao nguyên đá Đồng Văn bao gồm các bước: a) Xây dựng các cơ sở khoa học cho việc xây dựng công viên địa chất tiềm năng; b) Tổ chức công nhận công viên địa chất; c) Hoàn thiện một số sản phẩm khoa học cho công viên địa chất; d) Triển khai chương trình giáo dục cộng đồng và quảng bá công viên địa chất; e) Triển khai chương trình du lịch văn hóa gắn với di sản địa chất ở công viên địa chất; g) Lập đề cương quy hoạch phát triển công viên địa chất; h) Xây dựng đề án cấp quốc gia về xây dựng phát triển công viên địa chất; i) Thực hiện chương trình thẩm định công viên địa chất; j) Tham dự lễ công nhận công viên địa chất toàn cầu; k)  Thực hiện lễ công bố và khai trương CVĐC Toàn cầu; l) Xây dựng đề án quy hoạch tổng thể công viên địa chất; m) Xây dựng chiến lược định hướng phát triển công viên địa chất.

- Đã xây dựng dự thảo quy trình thành lập công viên địa chất Việt Nam bao gồm 10 bước: 1) Nghiên cứu khả thi triển vọng thành lập công viên địa chất quốc gia; 2) Tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế, quốc gia về triển vọng xây dựng công viên địa chất quốc gia; 3) Thành lập Ban chỉ đạo xây dựng công viên địa chất và Ban Quản lý công viên địa chất; 4) Xây dựng, đầu tư phát triển công viên địa chất quốc gia; 5) Thành lập hồ sơ xin công nhận là công viên địa chất quốc gia; 6) Tổ chức công nhận và khai trương công viên địa chất quốc gia; 7) Thẩm định đánh giá công viên địa chất quốc gia hàng năm; 8) Thành lập hồ sơ xin công nhận là công viên địa chất toàn cầu; 9) Tổ chức công bố danh hiệu công viên địa chất toàn cầu; 10) Thẩm định xem xét thường kỳ công viên địa chất toàn cầu.

- Trên cơ sở tổng hợp các di sản địa chất đã được nghiên cứu ở một số đề tài nghiên cứu về di sản địa chất và công viên địa chất, đã áp dụng các tiêu chí khoa học xác định phân loại đánh giá các di sản địa chất và công viên địa chất để đánh giá 1.242 biểu hiện di sản địa chất Việt Nam và đề xuất một số khu vực có triển vọng xây dựng công viên địa chất Việt Nam.

Một số kết quả nghiên cứu của đề tài đã được trình bày và công bố trong các tuyển tập ở các hội nghị hội thảo quốc tế công viên địa chất Châu Âu lần thứ chín năm 2010 ở Hy Lạp và công viên địa chất Đông Nam Á-Thái Bình Dương lần thứ hai năm 2011 ở Việt Nam cũng như công bố trong sách giới thiệu về tài nguyên địa chất.